گرووپێکی نێودەوڵەتیی توێژەران بەڵگەی نوێیان لە ئاسمانی مریخدا دۆزیوەتەوە کە ئاماژە بە ئەگەری بەردەوامبوونی چالاکیی گڕکانیی لە قوڵاییەکانی ژێر ڕووی هەسارەکە دەکات.
توێژینەوەکە لەسەر دۆزینەوەی گازی هایدرۆجین کلۆراید لە ناوچەی گڕکانیی ئەلبا مۆنس چڕ بووەتەوە. ئەم گازە لە هەندێک بارودۆخی زەویدا دەتوانێت لە ناوچە گڕکانییەکانەوە دەربچێت.
ئامێرەکانی مانگی دەستکردی ExoMars Trace Gas Orbiter کە سەر بە ئاژانسی ئاسمانیی ئەورووپایە، چڕبوونەوەی نائاسایی ئەو گازەیان لە کاتێکدا تۆمار کردووە کە بە پێی گۆڕانکاریی وەرزەکان پێشبینی نەدەکرا.
توێژەران بەراوردیان لەنێوان داتای گازەکان و وێنەکانی ڕووی مریخدا کردووە. لە ناوچەکەدا کەلێنی باریک و بە ڕواڵەت تازەیان بینیوە کە هەندێکیان سەدان مەتر درێژن.
یەکێک لە گریمانەکان ئەوەیە کە گازەکان لە ماددەی گەرم و تواوەی ژێر زەویەوە بەرەو سەرەوە دێن. توێژەران هەروەها پێیان وایە سەرمای توندی زستانی مریخ دەتوانێت کەلێنەکان بە سەهۆڵ دابخات و گەرمای هاوین دووبارە ڕێگەی دەرچوونی گاز بکاتەوە.
ئەگەر ئەم گریمانەیە پشتڕاست بکرێتەوە، دەتوانێت تێگەیشتنی زانایان لە مێژووی گەرمابوونی ناوەوەی مریخ بگۆڕێت. هەبوونی سەرچاوەی گەرما و ئاو لە ژێر ڕوو دەتوانێت بۆ توێژینەوەکانی پەیوەندیدار بە ژینگەی گونجاو بۆ ژیان گرنگ بێت.
بەڵام تا ئێستا هیچ تەقینەوەیەکی گڕکانیی نوێ لە مریخ بە ڕاستەوخۆ نەبینراوە و ئەم دۆزینەوەیە بەڵگەی بوونی ژیان نییە. ئەنجامەکان زیاتر ڕێگە بۆ توێژینەوەی داهاتوو دەکەنەوە.
کات: ڕاپۆرتی توێژینەوە: ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦؛ پێوانە ئاسمانییەکان لە پێش ئەم ڕێکەوتە ئەنجام دراون
سەرچاوە: European Space Agency / Science Advances
https://sciencedaily.com/releases/2026/11/261106174525.htm